Ετικέτα κρασιού στην Ευρώπη και εκτός
ΕΤο να μάθετε να διαβάζετε μια ετικέτα κρασιού σαν επαγγελματίας χρειάζεται εξάσκηση. Όμως, αυτός ο οδηγός με σύντομη ματιά θα σας βοηθήσει να αποκρυπτογραφείτε τα βασικά μιας ετικέτα κρασιού σε χρόνο μηδέν.
Ας ξεκινήσουμε με την Ευρώπη. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα κρασιά ταξινομούνται με βάση την περιοχή το χωριό ή/και το αμπελοτόπι στο οποίο παράγονται. Αυτό το σύστημα ονομασίας (appellation) βασίζεται σε συγκεκριμένες αμπελουργικές περιοχές, ορισμένες από τις οποίες είναι τόσο μικρές όσο ένα αμπελοτόπι (single vineyard).
Η ετικέτα συνεπώς είναι η ταυτότητα του «επώνυμου» κρασιού.
Από τη σύσταση της ΕΟΚ (1962) καταβλήθηκε συστηματική προσπάθεια να ενοποιηθούν, σ’ ένα κοινό σύστημα, οι όροι που αφορούν στην παραγωγή και εμπορία του κρασιού, στην επεξεργασία και την προέλευση του, στον έλεγχο της ποιότητας και της κυκλοφορίας του. Το σύστημα αυτό των νομοθετικά θεσπισμένων ενδείξεων, οι οποίες διαφέρουν ανάλογα με την κατηγορία και τον τύπο κρασιού, έπρεπε να απεικονίζεται στην ετικέτα του κρασιού κατά τρόπο ομοιογενή για όλες τις χώρες-μέλη.
Η ετικέτα, λοιπόν, εκτός των άλλων, μπορεί να δίνει όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το κρασί που περιέχεται στην φιάλη να κάνει γνωστά στον καταναλωτή τον τύπο του κρασιού, πιθανώς την προέλευσή του, τον εμφιαλωτή του και την ή τις ποικιλίες του κ.ά. Για ευνόητους, εξάλλου, λόγους η ετικέτα πρέπει να είναι ελκυστική χωρίς να γίνεται παραπλανητική.
Οι ενδείξεις της ετικέτας διακρίνονται σε υποχρεωτικές και σε προαιρετικές ή συμπληρωματικές.
Οι υποχρεωτικές ενδείξεις πρέπει να αναγράφονται στην κύρια ετικέτα. Οι άλλες, οι συμπληρωματικές που προαιρετικά θέλει να προσθέσει ο οινοποιός, μπορούν να αναγράφονται στην κύρια ετικέτα ή στην «κόντρα», που επικολλάται στο πίσω μέρος της φιάλης.
Ετικέτες Οίνων Ονομασίας Προέλευσης και Γεωγραφικής Ένδειξης
Στις ετικέτες των οίνων Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π) και Γεωγραφικής Ένδειξης (Π.Γ.Ε.), πρέπει να αναγράφονται οι ακόλουθες υποχρεωτικές ενδείξεις:
το τοπωνύμιο της Ονομασίας Προέλευσης ή η γεωγραφικής ένδειξης της καταγωγής τους π.χ. Νάουσα, Σαντορίνη, Bordeaux κλπ.
Από την 1η Αυγούστου 2009, έχουμε πλέον σε ισχύ τη νέα νομοθεσία με την οποία εναρμονιζόμαστε πλήρως με την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή. Σύμφωνα λοιπόν με τη νέα νομοθεσία όλα τα κρασιά υπάγονται σε δύο κατηγορίες: Πρόσθετος στόχος της κατηγοριοποίησης των οίνων, είναι η προστασία των ενδείξεων, οι οποίες στο εξής καταχωρούνται ηλεκτρονικά σε «Μητρώο» Προστατευμένων Ονομασιών Προέλευσης (Π.Ο.Π.) και Προστατευμένων Γεωγραφικών Ενδείξεων (Π.Γ.Ε.) μετά από αίτηση στην Commission και οι οποίες δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι νέες κατηγορίες, των ελληνικών οίνων που ισχύουν από 1/8/2009 είναι αυτή των Π.Ο.Π. (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) και των Π.Γ.Ε. (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη), των ποικιλιακών οίνων και των οίνων χωρίς ένδειξη Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε.
Η κατηγορία των οίνων Π.Ο.Π. περιλαμβάνει τους πρώην οίνους Ο.Π.Α.Π. (Ονομασία προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας – Appellation d’origine de qualité superieure), τους οίνους Ο.Π.Ε. (Ονομασία Προέλευσης Ελεγχόμενη – Appellation d’origine controlée), τους οίνους “γλυκύς φυσικός” (vin doux naturel) και τους οίνους “φυσικώς γλυκός” (vin naturellement doux).
Η κατηγορία των Π.Γ.Ε. περιλαμβάνει τους “Τοπικούς Οίνους” (vin de pays) και τoυς οίνους με “Ονομασία κατά Παράδοση” (appellation traditionnelle).
Επιπλέον οι οίνοι Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε., μπορούν στις ετικέτες τους να αναφέρουν ενδείξεις σχετικά με το χρόνο ωρίμασης ή παλαίωσης τους σε βαρέλι ή φιάλη ή και ενδείξεις που αφορούν τον τρόπο παραγωγής.
Όταν η παραγωγή του κρασιού πληρεί τις ανάλογες προϋποθέσεις τότε αναγράφεται η ένδειξη: Κτήμα, Πύργος κλπ το όνομα και η διεύθυνση του εμφιαλωτή,ο όγκος της φιάλης π.χ. 750ml ,ο αλκοολικός τίτλος του κρασιού π.χ. 11,5% και την ένδειξη ελληνικό προϊόν.
Επιπλέον οι φιάλες των οίνων Ονομασίας Προέλευσης φορούν «ιππαστί» στο στόμιο τους ειδική ταινία ελέγχου του Υπουργείου Γεωργίας ενώ στις ετικέτες των Τοπικών Οίνων αναγράφεται ένας κωδικός ελέγχου.
Προαιρετικά ο κάθε οινοποιός μπορεί να αναγράφει:
το εμπορικό του σήμα
τον τύπο του οίνου, π.χ. ερυθρός ή λευκός, γλυκός ή ξηρός
την/τις ποικιλία/ες σταφυλιού από τις οποίες προέρχεται, τη χρονιά της εσοδείας του κρασιού, εφόσον το κρασί έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου ή τουλάχιστον κατά 85% από σταφύλια που έχουν τρυγηθεί την αναφερόμενη χρονιά.
Στην οπίσθια ετικέτα, εάν φυσικά υπάρχει, μπορούν να αναγραφούν πληροφορίες για τον τόπο παραγωγής του κρασιού, την παραγωγή και την πιθανή παλαίωσή του, τις ποικιλίες σταφυλιού από τις οποίες προέρχεται. Ακόμη προτάσεις για το σερβίρισμα του, για το γευστικό του πάντρεμα. Θεωρείται ότι ο κάθε οινοπαραγωγός έχει το δικαίωμα, αν όχι και την υποχρέωση, να παρέχει όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, για να διευκολύνει τον καταναλωτή στην εκτίμηση της ποιότητας του κρασιού.
Ετικέτες Επιτραπέζιων Οίνων
Στην ετικέτες των Επιτραπέζιων οίνων πρέπει να αναγράφονται οι ακόλουθες υποχρεωτικές ενδείξεις:
το εμπορικό όνομα του κρασιού
η ένδειξη Επιτραπέζιος Οίνος που πληροφορεί για την κατηγορία του κρασιού, το όνομα και η διεύθυνση του εμφιαλωτή, ο όγκος της φιάλης
ο αλκοολικός τίτλος του κρασιού
η ένδειξη ελληνικό προϊόν, στην περίπτωση που κατευθύνεται στην εκτός Ελλάδος αγορά.
Εκτός από αυτές είναι δυνατόν να αναγράφονται και άλλες ενδείξεις προαιρετικές, όπως το εμπορικό σήμα του εμφιαλωτή, συστάσεις προς τους καταναλωτές για το σερβίρισμα του κρασιού και τον συνδυασμό του με συγκεκριμένα πιάτα κλπ.
Κωδικοποίηση
Η κωδικοποίηση, γνωστή σαν Γραμμωτός Κώδικας ή “ΕΑΝ” (European Article Numbering) (ΕΑΝ-13) ή (ΕΑΝ-8). Στην Ελλάδα χορηγείται από το “Ελληνικό Κέντρο Σημάνσεως Προϊόντων” (ΕΛΚΕΣΗΠ).
Η σημασία των δεκατριών ψηφίων είναι η ακόλουθη:
α) Τα τρία πρώτα ψηφία είναι ο Κωδικός Αριθμός Χώρας (για την Ελλάδα είναι το 520).
β) Τα επόμενα τέσσερα ψηφία είναι ο Αριθμός Βιομηχανίας. Η χορήγηση των παραπάνω επτά ψηφίων γίνεται από το ΕΛΚΕΣΗΠ.
γ) Τα πέντε ψηφία που ακολουθούν, αποτελούν τον Αριθμό Στοιχείων του Είδους. Καθορίζεται από τη βιομηχανία.
δ) Το δέκατο τρίτο ψηφίο είναι το Ψηφίο Ελέγχου.
Ειδικές ενδείξεις Οίνων
Ενδείξεις Παλαίωσης
Reserve και Grande Reserve
Για τα κρασιά Ονομασίας Προέλευσης έχουν νομοθετηθεί οι ενδείξεις Reserve ή Επιλεγμένος και Grande Reserve ή Ειδικά Επιλεγμένος.
Η ένδειξη Reserve ή Επιλεγμένος αναφέρεται:
για τους λευκούς οίνους σε παλαίωση 1 χρόνου συνολικά εκ του οποίου τουλάχιστον 6 μήνες σε βαρέλια και 3 μήνες σε φιάλες
για τους ερυθρούς οίνους σε παλαίωση 2 χρόνων συνολικά εκ των οποίων τουλάχιστον 12 μήνες σε βαρέλια και 6 μήνες σε φιάλες.
Αντίστοιχα η ένδειξη Grande Reserve ή Ειδικά Επιλεγμένος αναφέρεται:
για τους λευκούς οίνους σε παλαίωση 2 χρόνων συνολικά εκ των οποίων τουλάχιστον 12 μήνες σε βαρέλια και 6 μήνες σε φιάλες
για τους ερυθρούς οίνους σε παλαίωση 4 χρόνων συνολικά εκ των οποίων τουλάχιστον 18 μήνες σε βαρέλια και 18 μήνες σε φιάλες.
Κάβα ή Cava
Η Κάβα είναι ένδειξη παλαίωσης στις ετικέτες των Τοπικών Οίνων.
Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται:
για τους λευκούς και ροζέ οίνους σε παλαίωση 1 χρόνου συνολικά εκ του οποίου τουλάχιστον 6 μήνες σε βαρέλια και 6 μήνες σε φιάλες
για τους ερυθρούς οίνους σε παλαίωση 3 χρόνων συνολικά εκ των οποίων τουλάχιστον 12 μήνες σε βαρέλια και 12 μήνες σε φιάλες.
Κτήμα, Αμπελώνας, Αρχοντικό, Πύργος, Μοναστήρι ή Κάστρο
Αναγράφονται στην ετικέτα κρασιού αποκλειστικά Ονομασίας Προέλευσης ή Τοπικού, το οποίο φτιάχτηκε από σταφύλια αμπελώνα που ανήκει στο περί ου ο λόγος κτήμα, αρχοντικό…κλπ. όπου και έγινε η οινοποίησή του.
Εκτός της Ευρώπης, οι ποικιλίες σταφυλιών έχουν γίνει η κύρια μέθοδος σήμανσης των οίνων. Η εισαγωγή ποικιλιακών οίνων στην Καλιφόρνια τις δεκαετίες που ακολούθησαν την Ποτο-Απαγόρευση αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, διότι παρείχε στους καταναλωτές συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με το σταφύλι ή τα σταφύλια σε κάθε μπουκάλι κρασί. Μια “Hearty Burgundy” από την Καλιφόρνια μπορεί να φτιαχτεί από οτιδήποτε, συμπεριλαμβανομένων των σταφυλιών Concord, αλλά ένα κρασί με την ένδειξη “Pinot Noir” ή “Chardonnay” πρέπει να αποτελείται από τουλάχιστον το 75 τοις εκατό του ονομαζόμενου σταφυλιού. Το υπόλοιπο του μείγματος μπορεί να είναι οτιδήποτε επιλέγει ο οινοποιός.
Σήμερα, η σήμανση ποικιλιών στην Καλιφόρνια έχει γίνει τόσο δημοφιλής που τη χρησιμοποιούν επίσης πολλά ευρωπαϊκά κρασιά. Τα περισσότερα από τα κρασιά που βλέπετε στα ράφια λιανικής είναι ποικιλιακά κρασιά. Γι ‘αυτό είναι χρήσιμο να μάθουμε να προσδιορίζουμε τα βασικά αρώματα και τις γενικά αποδεκτές γεύσεις για κάθε μια από τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες σταφυλιών.
Φυσικά, το ίδιο σταφύλι που καλλιεργείται σε διαφορετικά μέρη θα αποκαλύψει διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητάς του και οι οινοπαραγωγοί μπορούν να ενισχύσουν τις φυσικές γεύσεις σταφυλιών με ειδικές ζύμες όπως επίσης και να τα αποθηκεύσουν σε βαρέλια. Αλλά κάθε ένα από τα σημαντικότερα, σημαντικά σταφύλια του κόσμου έχει τα δικά του ξεχωριστά χαρακτηριστικά της ποικιλίας.
