Ισπανικό κρασί: Ένας πλήρης οδηγός για αρχάριους

 

Μπορεί πολλοί να νομίζουν ότι η σαγκριά είναι το πιο γνωστό ισπανικό κρασί (!) αλλά σίγουρα υπάρχουν πολλά νόστιμα και οικονομικά κρασιά από αυτή τη μεσογειακή χώρα που αξίζει να ανακαλύψουμε. Άλλωστε, η Ισπανία είναι η χώρα με την μεγαλύτερη έκταση αμπελώνων στην Ευρώπη (πάνω και από την Γαλλία) ενώ πολλά ισπανικά κτήματα παράγουν κρασιά που είναι γνωστά σε όλο τον πλανήτη. Πρωτοστατούν τα φημισμένα κτήματα Torres και Vega Sicilia, των οποίων τα κρασιά πρωταγωνίστησαν στο ιστορικό τραπέζι που παρέθεσαν οι Κουβανοί στον Ομπάμα, στην πρώτη επίσκεψη του στη Κούβα (δείτε περισσότερα εδώ)

Aν βρεθείτε σε μια συζήτηση για ισπανικά κρασιά τότε να ξέρετε ότι θα αναφερθεί σίγουρα η λέξη Tempranillo. Το κρασί αυτό, μαζί με τον αφρώδη οίνο Cava και τον ενισχυμένο οίνο Sherry είναι τα πιο φημισμένα ισπανικά κρασιά του κόσμου. Yπάρχουν και άλλα όμως, όπως τα κόκκινα Garnacha, Monastrell & Mencia και τα λευκά Viura, Albariño, Verdejo, Txakoli, Godello.

Τι αναγράφεται στην ετικέτα ενός ισπανικού  κρασιού;

Η περιοχή προέλευσης αναγράφεται πάντα στη φιάλη και αν δεν την βρείτε στην ετικέτα θα είναι στο καψύλιο ή σε μορφή στίκερ.  Eπίσης η βασική ποικιλία που περιέχει κάθε κρασί θα αναγράφεται πάντα στο κέντρο της μπροστά ετικέτας ή στην πίσω ετικέτα. Προσέχουμε γιατί το ίδιο σταφύλι πολλές φορές έχει διαφορετικό όνομα, λόγω των γλωσσικών διαφορών που υπάρχουν σε κάθε περιοχή της Ισπανίας.

Το σύστημα κατηγοριοποίησης των περιοχών είναι αντίστοιχο με αυτό της Ιταλίας και της Γαλλίας. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η κατηγορία Denominación de Origen Calificada ή DOC, στην οποία υπάρχουν μόνο δυο περιοχές: Η Ριόχα και το Priorat. Η ονομασία Denominación de Origen (DO) είναι αντίστοιχη με την γαλλική Appellation d’Origine Contrôlée (AOC). Υπάρχει επίσης μια ειδική κατηγορία, για συγκεκριμένα μοναδικά κτήματα, που ονομάζεται DO Pago.

Οι Ισπανοί αγαπούν να παλαιώνουν τα κρασιά τους σε ξύλο βελανιδιάς και διαβάζοντας την ετικέτα μπορείτε να καταλάβετε πόσο χρόνο έχει παλαιώσει το κρασί σας στο μπουκάλι. Η διαβάθμιση ξεκινάει από Joven, Crianza, Reserva και φτάνει μέχρι Gran Reserva.

 

 

Τα γνωστότερα ισπανικά κόκκινα κρασιά

To  πιο γνωστό κόκκινο κρασί της Ισπανίας είναι το Tempranillo που παράγεται σε όλη την Ισπανία. Κυρίως στις δυο πιο γνωστές αμπελουργικές ζώνες της Ισπανίας, την Rioja και την κοιλάδα του ποταμού Duero (Ribera del Duero) αλλά και σε μικρότερες αμπελουργικές ζώνες όπως στη La Mancha (του Δον Κιχώτη) αλλά και Valdepeñas.

Σε προηγούμενο άρθρο του krasiagr σας είχαμε παρουσιάσει αναλυτικά το φημισμένο αυτό κρασί της Ισπανίας (δείτε εδώ).

Το Tempranillo έχει μεγάλη δυνατότητα παλαίωσης και η επίδραση του βαρελιού παίζει μεγάλο ρόλο στην τελική γεύση του. Συνήθως παλαιώνει σε αμερικάνικη βελανιδιά. Τα χρόνια παλαίωσης αναφέρονται στην ετικέτα του μπουκαλιού με τους όρους Crianza, Reserva, και Gran Reserva. Aυτά που έχουν δίπλα στην ονομασία την λέξη Crianza σημαίνει ότι έχουν παλαιώσει ένα χρόνο σε casks και μερικούς μήνες σε βαρέλι. Αυτά που έχουν την λέξη Reserva, σημαίνει ότι έχουν ωριμάσει τρια χρόνια στο σύνολο (ένα σε βαρέλι). Και τα Gran Reservas είναι αυτά που παλαιώνουν δυο χρόνια σε βαρέλι και άλλα τρια χρόνια στο μπουκάλι πριν πουληθούν.

 

Tempranillo από την Rioja

Η περιοχή Rioja βρίσκεται δίπλα στον ποταμό Έβρο, στην κεντρική προς βόρεια Ισπανία. Σε αυτή την περιοχή τα σταφύλια Tempranillo αναμειγνύονται με άλλα τοπικά σταφύλια, όπως Mazuelo, Graciano, Garnacha και Maturana Tinta. Επίσης, σύμφωνα με τον νόμο, οι παραγωγοί επιτρέπεται να προσθέσουν μια μικρή ποσότητα από διεθνείς ποικιλίες, όπως πχ Cabernet Sauvignon. Τα  κλασσικά Tempranillo έχουν ώριμη γεύση από αποξηραμένα βερύκοκα και ώριμα ροδάκινα με νότες από δέρμα και γλυκόξινη σάλτσα.  Σε αυτή την περιοχή, οι παραγωγοί χωρίζονται σε αυτούς που έχουν παραδοσιακό, ρουστίκ στυλ και σε αυτούς που ακολουθούν πιο μοντέρνο στυλ. Οι παραδοσιακοί παλαιώνουν το κρασί σε αμερικανική βελανιδιά ενώ οι μοντέρνοι χρησιμοποιούν συνήθως γαλλικό βαρέλι, για να δώσουν νότες βανίλιας και μπαχαρικών. Υπάρχουν και κάποιοι που χρησιμοποιούν και τα δυο είδη βαρελιών και το στυλ τους είναι κάπου ανάμεσα.

 

 

Tempranillo από την Ribera del Duero

Η Ribera del Duero  είναι η αμπελουργική ζώνη που βρίσκεται στην κοιλάδα του ποταμού Duero, στην περιοχή Καστίλλη και Λεόν. Παράγει εξαιρετικής ποιότητας Tempranillo, τα οποία συνήθως είναι μονοποικιλιακά. Οι παραγωγοί στη Ribera del Duero, συνήθως χρησιμοποιούν γαλλικά βαρέλια για να παλαιώσουν το κρασί τους και όχι αμερικάνικα. Γι΄ αυτό το Tempranillo από αυτή την περιοχή έχει γεύση βανίλιας, κανέλας και γαρυφάλλου και είναι πιο εξευγενισμένο από το ρουστίκ Tempranillo της Rioja.

Στη Ribera del Duero βρίσκεται και το μυθικό κτήμα Vega Sicilia. Πριν λίγο καιρό ο Βασίλης Γαλανός έγραφε για την εμπειρία που είχε στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία με μια κάθετη δοκιμή του ιδιοσυγκρασιακού αυτού κρασιού: Vega Sicilia: Aποκωδικοποιώντας τον μύθο

 

Kόκκινο κρασί από το Priorat

To Priorat είναι μια άλλη αμπελουργική ζώνη που βγάζει διάφορα κόκκινα κρασιά, συγκεκρμένου στυλ, που μοιαζουν με τα πλούσια κρασιά της Καλιφόρνια. Τα περισσότερα κρασιά του Priorat είναι blend τοπικών με διεθνών ποικιλιών (π.χ. Garnacha και Cariñena με Cabernet Sauvignon, Syrah κλπ).  Η τιμή τους είναι αρκετά τσιμπημένη καθώς πρόκειται για πολύ αγαπητά κρασιά στην Ισπανία. Οι αμπελώνες στο Priorat απλώνονται σε σχιστολιθικά εδάφη, με απότομη κλίση, που συγκρατούνται από πεζούλες. Το έδαφος, που ονομάζεται llicorella είναι πλούσιο σε ασβεστόλιθο και τα αμπέλια αναγκάζονται να σκάψουν με τις ρίζες τους βαθιά στο έδαφος για να βρούνε νερό και θρεπτικά συστατικά.

Garnacha, Monastrell & Mencia

Αυτά είναι κόκκινα ισπανικά κρασιά, πολύ πιο οικονομικά από το φημισμένο Tempranillo. H ερυθρά ποικιλία Garnacha είναι το γνωστό Grenache της Γαλλίας και το συναντάμε μέσα στα blend του Priorat και της Rioja. Το Monastrell είναι το ισπανικό όνομα για το γνωστό σταφύλι της Γαλλίας, Mourvèdre, και το βρίσκουμε στην Βαλένθια, με το ηλιόλουστο, μεσογειακό κλίμα. Τα κρασιά από Monastrell έχουν άρωμα από κόκκινα, ζουμερά φρούτα & πιπεριά. Τέλος, το Mencía είναι ένα κόκκινο σταφύλι που το βρίσκουμε στην Γαλικία και την βορειοδυτική Ισπανία γενικότερα. Δίνει βοτανικά κρασιά, με μεσαίο προς γεμάτο σώμα και άρωμα blackberry και άνηθου.

Τα γνωστότερα ισπανικά λευκά κρασιά

 

Albariño

Κοντά στη Πορτογαλία, στη βορειοδυτική ακτή της Ισπανίας είναι η περιοχή Rías Baixas, στην οποία πρωταγωνιστεί το Albariño. Το κρασί αυτό έχει μια μικρή πινελιά ωκεανού και νότες λευκών λουλουδιών. Ταιριάζει άψογα με τα θαλασσινά.

Godello

Τα κρασιά που γίνονται από την λευκή ποικιλία Godello έχουν μια τραγανή μεταλλικότητα, με γεύσεις λεμονιού και πεπονιού. Αυτά τα κρασιά έχουν αρκετά πλούσια σώματα για να ταιριάξουν με πιο βαριές γεύσεις όπως για παράδειγμα με ψητό λαβράκι ή με χταπόδι κοκκινιστό. Παράγονται στην περιοχή Valdeorras, που είναι στην ενδοχώρα της Ισπανίας.

Verdejo

Στην γνωστή περιοχή Duero, που βρίσκεται δίπλα στον ομώνυμο ποταμό της Καστίλλης και Λεόν παράγονται πολύ γνωστά κρασιά από την λευκή ποικιλία Verdejo. Είναι πολύ αρωματικά, με νότες από λεμόνι και αμύγδαλο. Αν το κρασί αποτελείται κυρίως από Verdejo, θα διαβάσετε στην ετικέτα να γράφει ‘Rueda Verdejo’. Αν δεν αποτελείται κυρίως από Verdejo, τότε σίγουρα είναι ένα μείγμα από Viura και Sauvignon Blanc.

Txakoli

Προφέρεται Τσαλκολι και είναι  ένα λευκό κρασί με άρωμα εσπεριδοειδών που παράγεται στην περιοχή των Βάσκων, κοντά στο Σαν Σεμπαστιαν. Γίνεται με την τοπική ποικιλία Hondarribi Zuri. Αν πετύχετε το ροζέ Txakoli φημίζεται για την απολαυστικότατη γεύση του. Έχει φρεσκάδα και γεύση που μοιάζει με αλατισμένο καρπούζι!

Viura

Η Viura είναι μια λευκή ποικιλία σταφυλιού, γνωστή ως το λευκό σταφύλι της Rioja. Xρησιμοποιείται και στη παραγωγή του αφρώδους CAVA με το όνομα Macabéo. Κάνει και μονοποικιλιακό κρασί αλλά και κρασί που είναι blend με άλλα σταφύλια όπως για παράδειγμα το Garnacha Blanca ή το Chardonnay. Tα λευκά Riojas είναι κρασιά που έχουν γεύση φρέσκια, με νότες ροδάκινου και μήλου και γεμάτο σώμα. Ο παραγωγός Lopez de Heredia, που έχει ένα από τα πιο γνωστά οινοποιεία στην Ισπανία, κάνει ένα πολύ ποιοτικό Viura, που παλαιώνει σε αμερικάνικη βελανιδιά για χρόνια και βγαίνει στην αγορά τουλάχιστον μετά από μια δεκαετία παλαίωσης. Αυτό είναι τανικό, με γεμάτο σώμα και περίπλοκη γεύση από ώριμο μήλο, κάρυ και καρύδα. Αυτό το λευκό κρασί θα το βρείτε με το όνομα ‘Viña Gravonia’.

 

Το αφρώδες κρασί CAVA

Πρόκειται για το πιο γνωστό αφρώδες κρασί μετά την σαμπάνια και το ιταλικό prosecco. Είναι οικονομικό κρασί και πολύ καλή επιλογή για ειδικές περιστάσεις. Παράγεται κυρίως στην Καταλονία, βορειοανατολικά της Βαρκελώνης. Το κρασί Cava φτιάχνεται όπως και η σαμπάνια, με την παραδοσιακή μέθοδο. Αυτό σημαίνει ότι η δεύτερη ζύμωση γίνεται μέσα στο μπουκάλι για να αποκτήσει το κρασί τις φυσαλίδες του και την ιδιαίτερη γεύση του. Συνήθως οι τοπικές ποικιλίες που χρησιμοποιούνται για παραγωγή Cava είναι Xarel-lo, Macabéo και  Parellada αλλά επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν -σε μικρές ποσότητες- και άλλες ποικιλίες.

Λόγω της εκτεταμένης παλαίωσης με τις ζύμες, τα περισσότερα Cavas έχουν πλούσια γεύση, με τραγανές νότες μήλου. Είναι συνήθως ξηρά, αλλά όπως και με την σαμπάνια, μπορείτε να καταλάβετε την ποσότητα των σακχάρων από τους όρους που αναγράφονται στην ετικέτα  (Brut ή Semi-Seco).

 

Ο ενισχυμένος οίνος Sherry

 

Πολλοί μπερδεύουν το sherry με το cherry. To Cherry είναι ένα λικέρ από κεράσι που χρησιμοποιείται σε πολλά κοκτέιλ. Το ισπανικό Sherry όμως, είναι ένας περίτεχνος, ενισχυμένος οίνος, που παράγεται με το περίπλοκο σύστημα solera.

Διαβάστε περισότερα για το Sherry στο Sherry & Madeira

Πρόκειται για ένα σύστημα blending, που κρασιά από διαφορετικές χρονιές αναμιγνύονται το ένα με το άλλο, σταδιακά, με το πέρασμα του χρόνου. Κάθε φορά που θέλουμε να εμφιαλώσουμε κρασί παίρνουμε το 1/3 από το παλαιότερο βαρέλι το οποίο συμπληρώνεται από το αμέσως επόμενο, και ούτω καθεξής μέχρι να φθάσουμε στο νεότερο το οποίο γεμίζεται από την πρόσφατη σοδειά. Μια συνεχής ανταλλαγή στοιχείων που προσδίδουν πολυπλοκότητα και αποτελεί μοναδικό χαρακτηριστικό των sherry, τα οποία ως εκ τούτου δεν μπορεί να είναι χρονολογημένα.

Σε μερικά βαρέλια sherry μάλιστα, δημιουργείται ένα στρώμα από ζύμες στην επιφάνεια του κρασιού, προστατεύοντας το κρασί από την οξείδωση και δημιουργώντας μια ιδιαίτερη γεύση.

Διαβάστε επίσης: Δέκα μεγάλοι μύθοι για το Sherry

 

Επιμέλεια: Άννα Ποδάρα