Όλα όσα θα θέλατε να ξέρετε για το Κυπριακό κρασί & τα αποτελέσματα του 9ου Κυπριακού διαγωνισμού Οίνου
ΜΕΓΑΛΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΡΑΣΙ (+ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ 9ΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΟΙΝΟΥ)
Η Κύπρος είναι ένα νησί της Μεσογείου με οινική παράδοση 3.500 χρόνων που αυτή την περίοδο όμως βιώνει μια δεύτερη άνοιξη. Εδώ η φυλλοξήρα δεν έφτασε ποτέ και τα αμπέλια ήταν πάντα μια από τις βασικές καλλιέργειες στο νησί. Η παραγωγή διοχετεύονταν στις 4 μεγάλες οινοβιομηχανίες της Κύπρου στο νησί και εξάγονταν σε πολλές χώρες. Τα τελευταία χρόνια, ξεπήδησαν μικρά οικογενειακά οινοποιεία που προσπαθούν να αλλάξουν το χαρακτήρα του κυπριακού κρασιού. Δόθηκε έμφαση στις τοπικές ποικιλίες και άρχισαν να παράγονται ιδιωτικές ετικέτες με εξαιρετικό ενδιαφέρον. Θέλαμε από καιρό να το επισκεφτούμε και ο 9ος Διαγωνισμός Κυπριακού Οίνου ήταν η κατάλληλη ευκαιρία!
Ο 9ος Κυπριακός Διαγωνισμός Οίνου
Βρεθήκαμε στη Κύπρο στις αρχές της εβδομάδας, για να καλύψουμε τον διαγωνισμό κυπριακών κρασιών που διοργανώνεται επί εννιά συναπτά έτη. Οι Κύπριοι δίνουν μεγάλη σημασία στο θεσμό και αυτό φάνηκε από την μεγάλη συμμετοχή αλλά και από την συλλογικότητα της προσπάθειας. Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από τον Κλάδο Αμπελουργίας Οινολογίας του Τμήματος Γεωργίας, τον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού, τον Σύνδεσμο Οινοποιείων Κύπρου, τον Σύνδεσμο Περιφερειακών Οινοποιείων Πάφου, την Ένωση Πτυχιούχων Οινολόγων Κύπρου και το σύνδεσμο Οινοχόων Κύπρου και το Δήμο Λεμεσού.
Φέτος συμμετείχαν 29 κυπριακά οινοποιεία με 132 κρασιά. Ο διαγωνισμός όμως είχε μια ξεχωριστή σημασία αυτή την φορά, αφού πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ήταν ο Jean Marie Aurand, μια σημαντική προσωπικότητα στο κόσμο του κρασιού, διευθυντής στον Διεθνή Οργανισμού Οίνου και Αμπέλου. Ανάμεσα στους 6 διεθνείς κριτές και ένας Κύπριος, ο Γιώργος Λουκάκης, που ανακηρύχτηκε καλύτερος Sommelier της Κύπρου, για το 2015 και ετοιμάζεται εντατικά για τους Πανευρωπαϊκούς Αγώνες Sommelier της επόμενης χρονιάς.
Τα βραβεία του 9ου Κυπριακού Διαγωνισμού Οίνου
http://www.sigmalive.com/lifestyle/culture/331944/oi-vravefseis-tou-9ou-kypriakou-diagonismou-oinou
Ο αμπελώνας της Κύπρου
Αν έπρεπε να σας συστήσουμε με δυο λέξεις τον κυπριακό αμπελώνα θα λέγαμε τα εξής: Καλλιέργειες σε μεγάλο υψόμετρο, κυρίως μη αδρευόμενες με αμπέλια σε κυπελλοειδή μορφή για να προστατεύουν τον καρπό από τον άνεμο και την ξηρασία. Ποικιλίες πολύ ιδιαίτερες, με βασικές το λευκό ξυνιστέρι και το ερυθρό μαύρο, από τις οποίες παράγεται η κουμανταρία αλλά και το ερυθρό μαραθεύτικο. Πολύ ενδιαφέρουσες επίσης ανερχόμενες ποικιλίες είναι το Σπούρτικο, το Γιαννούδι, η Μωροκανέλλα και η Λευκάδα από τις οποίες δοκιμάσαμε αξιόλογα και πολλλά υποσχόμενα δείγματα.
Ο αμπελώνας του νησιού εκτείνεται σε 75.000 στρ. H φυλλοξήρα δεν έφτασε ποτέ ως εδώ και οι περισσότεροι αμπελώνες μετρούν πολλά χρόνια στη πλάτη τους. Στο χωριό Κάθικας, πάνω από την Πάφο, είδαμε αμπελοτόπια ηλικίας 100 χρόνων…
Οι έξι από τις 7 αμπελουργικές ζώνες της Κύπρου βρίσκονται στις ορεινές πλαγιές Λεμεσού και Πάφου και η έβδομη στην ορεινή περιοχή της Λευκωσίας. Στο χωριό Κυπερούντα, τα αμπελοτόπια βρίσκονται σε υψόμετρο 1500 μέτρων, κάτι που σημαίνει ότι είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη.
Το έδαφος της οροσειράς της Τροόδου, εκεί όπου γεννιέται το κρασί της Κουμανταρίας έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον γιατί αποτελείται από ασβεστολιθικά και ηφαιστιογενή πετρώματα. Όχι, δεν υπάρχει ηφαίστειο στο νησί… αλλά ολόκληρη η Κύπρος είναι προϊόν ενός γεωλογικού θαύματος! Εκατομμύρια χρόνια πριν, λόγω σεισμού, οι Ευρασιατικές και Αφρικανικές τεκτονικές πλάκες απομακρύνθηκαν και ένα τεράστιο κενό δημιουργήθηκε μεταξύ τους και γέμισε με λάβα και μάγμα από τον φλοιό της Γης, που στη συνέχεια βγήκε στην επιφάνεια της θάλασσας. Έτσι δημιουργήθηκε η κορυφή της οροσειράς Τροόδου. Η οροσειρά θεωρείται η παγκόσμια Μέκκα των γεωλόγων αφού αποτελεί ουσιαστικά ένα πλήρως διατηρημένο κομμάτι ωκεάνιο φλοιού πάνω στη Γή.
Οι τοπικές ποικιλίες της Κύπρου
Τα τελευταία χρόνια οι Κύπριοι κάνουν στροφή στις τοπικές ποικιλίες, προσπαθώντας να βρουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που θα τους δώσει ώθηση στη διεθνή αγορά. Η αρχή έγινε όταν ο εκλιπών Άκης Ζαμπάρτας, οινολόγος-οινοποιός με μεγάλο κύρος στο νησί της Κύπρου, κατέγραψε και ταξινόμησε τις γηγενείς ποικιλίες, ως επικεφαλής ενός μεγάλου project της ΚΕΟ. Mελέτησε την συμπεριφορά τους και έδωσε μια νέα ώθηση στην εγχώρια οινοποίηση. Σήμερα, οι πιο φυτεμένες τοπικές ποικιλίες στο νησί είναι το λευκό Ξυνιστέρι το ερυθρό Μαύρο και το ερυθρό Μαραθεύτικο, οι ποικιλίες από τις οποίες παράγεται η ναυαρχίδα του κυπριακού κρασιού, η γλυκιά Κουμανταρία.
Ξυνιστέρι: Λευκή ποικιλία, δίνει ανοιχτόχρωμα κρασιά, με καλή αρωματική ένταση. Δοκιμάσαμε παλαιωμένα εξαιρετικά δείγματα της ποικιλίας -όπως τα Petrides Xynisteri 2007/2008 & ΕΖΟΥΣΑ ΞΥΝΙΣΤΕΡΙ 2008.
Πρωμάρα: Λευκή, σπάνια ποικιλία, με συμπαγείς μεγάλες ρώγες. Αντιστέκεται στη ξηρασία, δίνει οίνους με εξωτικά και λεμονάτα αρώματα
Σπούρτικο: Πρώιμη λευκή ποικιλία, με σύντομο βλαστικό κύκλο. Αραιό τσαμπί, μέτριου μεγέθους, με μεγάλες ράγες. Είναι ουδέτερη αρωματική και το ανθώδες άρωμα που βγάζει στο κρασί οφείλεται στην αλκοολική ζύμωση. Φαίνεται ότι συμβάλλει στην ομαλή ανθοφορία του Μαραθεύτικου.
Μαύρο: Καλύπτει το 60% του κυπριακού αμπελώνα. Μέτριας δυναμικότητας σταφύλι, που δίνει κυρίως κρασιά επιτραπέζιας κατανάλωσης. Ήπια οξύτητα, απαλά αρώματα, ελαφριά γεύση.
Μαραθεύτικο: Ερυθρά ποικιλία που δίνει αρωματικά κρασιά και έχει δυνατότητες παλαίωσης. Έχει μεγάλη δυναμική αλλά προς το παρόν καλύπτει μόνο το 2% του κυπριακού αμπελώνα.
Όφθαλμο: Ερυθρά ποικιλία που καλλιεργείται κυρίως στην αμπελουργική ζώνη Πιτσιλιάς και σε χωριά της Πάφου. Δίνει κρασιά με ανοιχτό χρώμα, χαρακτηριστικό άρωμα και λεπτό σώμα με χαμηλή οξύτητα. Καταναλώνεται φρέσκο.
Λευκάδα: Ερυθρά ποικιλία που δεν είναι γηγενής της Κύπρου αλλά ήρθε πριν λίγες δεκαετίες στο νησί από την Λευκάδα. Τα κρασιά της έχουν βαθύ κόκκινο χρώμα, δυνατό και χαρακτηρισικό άρωμα και κάπως στυφή γεύση, λόγω σκληρών τανινών.
Γιαννούδι: Ερυθρά ποικιλία που αποτελεί τη νέα προοπτική της κυπριακής οινολογίας, είναι όμως φυτεμένο προς το παρόν σε περιορισμένη έκταση. Παρουσιάζει εκπληκτικά χρώματα που συγκρίνονται με ποικιλίες του εξωτερικού και εντυπωσιακή τανική δομή καλής ποιότητας. Αρώματα θάμνων και άγριων μούρων της κυπριακής υπαίθρου. Έχει δυνατότητες παραγωγής πολυδύναμων οίνων.
Η κουμανταρία
Οι λιαστοί οίνοι ήταν παράδοση σε πολλά σημεία της Μεσογείου, αφού οι ντόπιοι εκμεταλλεύονταν τις ευεργετικές ιδιότητες του ήλιου για να παράξουν γλυκά κρασιά. Η Κουμανταρία, ο παραδοσιακός γλυκός οίνος της Κύπρου μπορούμε να πούμε ότι είναι το σήμα κατατεθέν των κρασιών του νησιού. Είναι ένα κρασί με διεθνές κύρος και βιογραφικό σημείωμα που κρατάει από την αρχαιότητα. Ο Όμηρος αλλά και ο Ησίοδος αναφέρονται με κολακευτικά λόγια στο γλυκό κρασί της Κύπρου.
Η διάδοση της κουμανταρίας ξεκίνησε τον μεσαίωνα, όταν το 1192 οι Ναίτες ιππότες αγόρασαν το νησί της Κύπρου από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο. Το χώρισαν σε διοικητικές επαρχίες, τις λεγόμενες κουμανταρίες. Το στρατηγείο τους ήταν στη κουμανταρία της Λεμεσού που ξεκινούσε από το Κολόσσι και έφτανε στα ορεινά, μέχρι τα σημερινά Κουμανταροχώρια. Σύντομα οι σταυροφόροι ανακάλυψαν και έγιναν λάτρεις του γλυκού τοπικού οίνου, που παράγονταν στην περιοχή. Τον ονόμασαν Οίνο της Κουμανταρίας και άρχισαν να τον εμπορεύονται στη δυτική Ευρώπη. Το ίδιο έκαναν στη συνέχεια και οι Ιωαννίτες ιππότες. Και τα υπόλοιπα ανήκουν στην ιστορία!
Η διαδικασία παραγωγής της παραμένει σχεδόν η ίδια εδώ και εκατοντάδες αιώνες. Τα σταφύλια μένουν στον ήλιο για 10 μέρες περίπου, λιάζονται μέχρι να σταφιδιάσουν και στη συνέχεια μεταφέρονται σε δεξαμενές σταθεροποίησης (οίνος βάσης). Εκεί είτε θα ενδυναμωθεί με αλκοόλ ή όχι, όπως είναι η νέα τάση και αργότερα, θα μεταφερθεί στα οινοποιεία του νησιού, όπου θα παλαιώσει για 2 χρόνια. Οι οίνοι βάσης κουμανταρίας, σύμφωνα με την νομοθεσία μπορούν να παραχθούν μόνο στα 4 οινοποιεία της αμπελουργικής ζώνης Κουμανταρία.
Το ταξίδι μας στον κόσμο του κυπριακού κρασιού θα το δείτε αυτή την Κυριακή, στις 20.30, από την συχνότητα του ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ TV. Πάρτε μια μικρή γεύση εδώ:
Τα οινοποιεία που επισκεφτήκαμε και τα κρασιά που δοκιμάσαμε
Στο σύντομο ταξίδι μας στη Κύπρο, επισκεφτήκαμε τρεις αμπελουργικές ζώνες και επισκεφτήκαμε έναν χαρακτηριστικό παραγωγό κάθε ζώνης. Πολλά ήταν τα αξιόλογα οινοποιεία που αφήσαμε εκτός προγράμματος και επιφυλασσόμαστε για νέες γευστικές εμπειρίες στο επόμενό μας ταξίδι.
Αμπελουργική ζώνη Κουμανταρίας-οινοποιείο Ζωοπηγής
Στην αμπελουργική ζώνη της Κουμανταρίας, που βρίσκεται στις νότιες πλαγιές της οροσειριάς Τροόδος, ανεβήκαμε ως το χωριό Ζωοπηγή, στα 900 μ. υψόμετρο. Εκεί συναντήσαμε τον Νίκο Κάλη, τον οινολόγο με τον αριθμό νο 1 στο κυπριακό μητρώο! Ο Νίκος Κάλης, είναι ο άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στη Κουμανταρία ως πρόεδρος των Κουμανταροχωριών και της πρόεδρος της συνεργατικής εταιρείας Κουμανταρίας. Μας ξενάγησε σε ένα από τα τέσσερα οινοποιεία της αμπελουργικής ζώνης, που έχει μια ιδιαιτερότητα. Λειτουργεί ταυτόχρονα και ως οινοποιείο αλλά και ως μουσείο.
Ανάμεσα στις τεράστιες δεξαμενές από μπετόν, ενισχυμένες με ανοιξείδωτο χάλυβα, όπου συγκεντρώνεται το 85% της παραγωγής κουμανταρίας όλου του νησιού, έχει στηθεί ένα μουσείο, στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να μάθει τα πάντα για την παραγωγή κουμανταρίας. Τα Κουμανταροχώρια είναι 14 και εκτείνονται σε υψόμετρο 500-900 μ., σε ένα τοπίο με χαμηλή βλάστηση και αραιό δάσος.
Δοκιμάσαμε μια ρουστίκ κουμανταρία αλλά και τον σιουσιούκο, ένα γλυκό από μουσταλευριά που μοιάζει με το σουτζούκ λουκούμ.
Αμπελουργική ζώνη Κρασοχωρίων, Λεμεσός- οινοποιείο ΚΕΟ
Δίπλα από τα Κουμανταροχώρια, βρίσκονται τα Κρασοχώρια, μια άλλη αμπελουργική ζώνη στις νότιες πλαγίες της Τροόδους. Περιλαμβάνει περίπου 20 χωριά και φτάνει σε υψόμετρο τα 1100 μ. Εμείς επισκεφτήκαμε το χωριό Μαλλιά, εκεί όπου βρίσκεται το οινοποιείο της ΚΕΟ. Η ΚΕΟ είναι μια από τις 4 οινοβιομηχανίες του νησιού. Ανήκει στην Αρχιεπισκοπή Κύπρου και είναι ουσιαστικά ο μεγαλύτερος βιομηχανικός εργοδότης στο νησί με πάνω από 600 εργαζομένους.
Διαβάστε ακόμα: Παρουσίαση Κουμανταρίας St.John ΚΕΟ από το krasiagr.com
Στο οινοποιείο της ΚΕΟ μας υποδέχτηκε ο γεωπόνος Τίμος Μπόγιας και ο Διευθυντής Οινοποιείου Δημήτρης Αντωνίου. Δοκιμάσαμε μαζί δυο βραβευμένα κρασιά και επίσης ένα ξεχωριστό κρασί, από αυτά που οινοποιεί πειραματικά η ΚΕΟ. Ήταν μονοποικιλιακό από την ποικιλία Αltesse (ή Roussette), γαλλικό λευκό σταφύλι της περιοχής Savoy, που θεωρείται ότι έχει καταγωγή από την Κύπρο.
Αμπελουργική ζώνη Κρασοχωρίων, Λεμεσός- οινοποιείο Ζαμπάρτα
Λίγο πιο κάτω από τα Μάλλια, στο χωριό Άγιος Αμβρόσιος επισκεφτήκαμε το οινοποιείο της οικογένειας Ζαμπάρτα. Αφότου πέθανε ο πατέρας του Άκης, ο Μάρκος Ζαμπάρτας, οινολόγος με σπουδές στην Αδελαίδα της Αυστραλίας, έχει αναλάβει τα ηνία του μπουτίκ οινοποιείου.
Δοκιμάσαμε ένα εντυπωσιακά κομψό για τον όγκο του κρασί “νεοκοσμίτικου” στυλ, blend της τοπικής ποικιλίας Λευκάδας και του κοσμοπολίτικου Shiraz που όπως πληροφορηθήκαμε κέρδισε χρυσό βραβείο στον 9ο Κυπριακό Διαγωνισμό Οίνου.
Δοκιμάσαμε ακόμα μια διαφορετική και ενδιαφέρουσα προσπάθεια ανάδειξης της τοπικής ποικιλίας ξυνιστέρι σαν Single Vineyard.
Αμπελουργική ζώνη Λαόνα-Ακάμας, Πάφος – Οινοποιείο Vasilikon
Στα ορεινά χωριά της Πάφου βρίσκεται η αμπελουργική ζώνη Λαόνα-Ακάμας, σε υψόμετρο 400-650 μ και εδάφη κυρίως ασβεστολιθικά. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν φτάσεις στο χωριό Κάθικα μοιάζει σαν να βρίσκεσαι σε αεροπλάνο, αφού βλέπεις από κάτω σου τα σύννεφα που συγκεντρώνονται στους πρόποδες του βουνού πάνω από την Πάφο. Εδώ τα αμπέλια, λόγω υγρασίας, υποφέρουν συχνά από βοτρύτη, κάτι που θα μπορούσαν πιθανόν -και κάτω από προυποθέσεις- να εκμεταλλευτούν οι οινοποιοί, προς όφελός τους.
Στο Κάθικα, επισκεφτήκαμε το Vasilikon, οικογενειακό οινοποιείο της οικογένειας Κυριακίδη, με ένα νεόδμητο μεγάλο κτίριο και τις εντυπωσιακές οινοτουριστικές εγκαταστάσεις.
Η Αφροδίτη Κωνσταντή, οινολόγος με σπουδές στο Bordeaux, μας παρουσίασε τις τέσσερις ετικέτες του οινοποιείου, όπου δοκιμάσαμε το ξηρό Εινάλια ροζέ, ένα λαμπερό φρουτώδες ροζέ, χαρμάνι του τοπικού Μαραθεύτικο και Shiraz και τη ναυαρχίδα του οινοποιείου, το Methy ένα μονοποικιλιακό Cabernet Sauvignon με εξαιρετικό δυναμικό παλαίωσης. όπως αποδείχθηκε με μια κάθετη δοκιμή του Methy με οινοποιήσεις από το 2005.
Το ίδιο βράδυ ο υπέροχος manager-chef & sommelier του Risto La Piazza, Βάσος Μανώλη στην Κάτω Πάφο, μας επιφύλασε μια όμορφη έκπληξη. Ένα flight με παλαιωμένα Κυπριακά κρασιά, όπου δοκιμάσαμε διαμάντια του Κυπριακού αμπελώνα με παλαιότερο το Methy Cabernet Sauvignon 1999!
Ένα μεγάλο μπράβο στον Βάσο Μανώλη για όλη αυή την σοβαρή προσπάθεια που κάνει με άξονα την ανάδειξη του Κυπριακού κρασιού αλλά και το εξαιρετικά επαγγελματικό status του ιταλικού προφίλ εστιατορίου που διευθύνει.
*Πειραματική Κουμανταρία (οινοποίηση από τον Κλάδο Αμπελουργίας Οινολογίας του Τμήματος Γεωργίας)
Το τμήμα Αμπελουργίας και Οινολογίας οινοποιεί πειραματικά τοπικές ποικιλίες, διερευνώντας τον χαρακτήρα και την απόδοσή τους. Πειραματίζεται επίσης με μοντέρνα στυλ οινοποίησης. Εμείς δοκιμάσαμε μια κουμανταρία η οποία ωρίμασε σε καινούριο βαρέλι ακακίας με αποτέλεσμα ένα πολύ ελκυστικό κρασί με εντυπωσιακή φινέτσα για τα επίπεδα των σακχάρων που διαθέτει. Το γλυκό αυτό κρασί διαθέτει πλούσιες, συγκεντρωμένες γεύσεις ζαχαρωμένων πυρηνόκαρπων και μαύρων φρούτων, γλυκών μπαχαρικών και μελιού στον ηδονικά ισορροπημένο ουανίσκο του. Το ανανεωμένο αυτό προφίλ του ιστορικού κρασιού με τα υπέροχα αρώματα, την επίμονη γλυκύτητα αλλά και την υποστηρικτική οξύτητα, σίγουρα μπορεί να προσελκύσει νέους καταναλωτές στην κατηγορία.
Ευχαριστούμε τον Κυπριακό Οργανισμό Κύπρου για τη φιλοξενία και το προσωπικό του τμήματος Αμπελουργίας και Γεωργίας για την εξυπηρέτηση.
